Brama, która pamięta. Świętochłowice wspominają likwidację obozu “Zgoda”

Jedynym naocznym świadkiem dramatu, który rozegrał się w Świętochłowicach w 1945 roku, jest dziś brama dawnego obozu “Zgoda”. Władze miasta przypominają, że 19 listopada przypada rocznica likwidacji komunistycznego obozu, i zachęcają do chwili zadumy w tym miejscu.

Brama oboz zaglada

Jak napisał w mediach społecznościowych prezydent Świętochłowic, w tym samym miejscu funkcjonował najpierw niemiecki podobóz KL Auschwitz, a od lutego do listopada 1945 roku obóz podległy komunistycznym organom bezpieczeństwa. Niemiecki podobóz Eintrachthütte działał w latach 1943-1945; według opracowań zmarło w nim kilkaset osób, a Niemcy ewakuowali go w grudniu 1944 i 23 stycznia 1945 roku, tuż przed wejściem Armii Czerwonej.

Do obozu “Zgoda” trafiali Niemcy, Polacy, Ślązacy i przedstawiciele innych narodowości, m.in. osoby oskarżane o podpisanie volkslisty lub “niechęć do komunistycznej władzy”. Z szacunków wynika, że w okresie powojennym więziono tam co najmniej 5764 osoby, z których niemal jedna trzecia nie przeżyła. Instytut Pamięci Narodowej udokumentował 1855 zmarłych, ale istnieją przesłanki, by całkowitą liczbę ofiar szacować na ok. 2,5 tysiąca. Powodem śmierci były m.in. głód, choroby, a także przemoc ze strony obsługi. W lipcu 1945 roku wybuchła epidemia tyfusu, w szczytowym okresie odnotowywano do 38 zgonów dziennie. Komendantem obozu był m.in. Salomon Morel, funkcjonariusz bezpieczeństwa oskarżany o zbrodnie przeciwko ludzkości.

Na przełomie października i listopada 1945 roku obóz odwiedziła komisja prokuratorska, która zwolniła prawie wszystkich więźniów, zobowiązując ich do milczenia o tym, co się tam działo. W listopadzie obóz przestał funkcjonować.

Prezydent zwrócił uwagę na rewitalizację bramy i jej otoczenia, przeprowadzoną w ubiegłym roku. Dzięki niej, jak podkreślił, mieszkańcy mają dziś “godną i bezpieczną przestrzeń”, w której mogą wspólnie dbać o prawdę historyczną i pamięć o ofiarach obu totalitaryzmów. Ofiary obozu spoczywają m.in. na cmentarzu ewangelickim przy ul. Szpitalnej, gdzie znajduje się Ściana Pamięci z tabliczkami upamiętniającymi zmarłych więźniów. Wpis kończy się apelem o chwilę zadumy przy bramie.

Reklama